PROFILAKTYKA
Zadbaj o zdrowie, zanim pojawią się objawy
Profilaktyka jest stałym elementem opieki nad pacjentami Przychodni „Na Wzgórzu”.
Regularne badania, bilanse zdrowia, szczepienia ochronne oraz ocena czynników ryzyka pomagają wykrywać nieprawidłowości na wczesnym etapie i podejmować działania, zanim rozwiną się poważne choroby.
W naszej Przychodni realizujemy zarówno programy profilaktyczne finansowane przez NFZ, jak i działania profilaktyczne prowadzone w ramach bieżącej opieki POZ.
Co możesz zrobić w ramach profilaktyki?
W naszej Przychodni realizujemy lub wspieramy następujące działania:
✓ Bilans zdrowia 6-latka oraz Bilans 6-lat PLUS
✓ bilanse zdrowia dzieci i młodzieży
✓ program „Moje Zdrowie” – bilans zdrowia osoby dorosłej
✓ szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży
✓ szczepienia zalecane dzieci i dorosłych
✓ szczepienia przeciw HPV
✓ Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia – CHUK
✓ Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy – test HPV HR wykonywany przez nasze położne
✓ Program Profilaktyki Gruźlicy – realizowany przez pielęgniarkę POZ
✓ Program Profilaktyki Chorób Odtytoniowych, w tym POChP
✓ profilaktykę raka piersi – mammografię
✓ profilaktykę raka jelita grubego
✓ profilaktykę raka płuca
✓ profilaktykę nowotworów skóry
✓ profilaktykę stomatologiczną
✓ ocenę czynników ryzyka chorób przewlekłych
✓ profilaktykę realizowaną podczas bieżących wizyt POZ
✓ edukację dotyczącą zdrowego stylu życia, aktywności fizycznej, żywienia, snu, używek i innych czynników wpływających na zdrowie
✓ informacje i wsparcie w korzystaniu z innych aktualnych programów profilaktycznych finansowanych ze środków publicznych
Nie wszystkie wymienione badania są wykonywane bezpośrednio w naszej Przychodni. W takich przypadkach wskazujemy pacjentowi aktualne informacje o zasadach kwalifikacji, miejscu realizacji świadczenia oraz sposobie rejestracji.
- Bilans zdrowia 6-latka oraz Bilans 6-lat PLUS
Bilans 6-latka jest ważnym etapem profilaktycznej opieki nad dzieckiem. Pozwala ocenić jego rozwój, stan zdrowia, wzrastanie, stan odżywienia, wzrok, słuch, układ ruchu i inne obszary właściwe dla tego wieku.
Realizujemy także bezpłatną profilaktykę hipercholesterolemii rodzinnej oraz własną rozszerzą profilaktykę w ramach komercyjnego Bilansu 6-latka PLUS, obejmującego dodatkowe oznaczenia z pobranej krwi ukierunkowane na wcześniejsze rozpoznawanie m.in. cukrzycy typu 1 i celiakii.
Na bilans warto zabrać książeczkę zdrowia dziecka, dokumentację otrzymaną od pielęgniarki szkolnej – jeżeli dotyczy – oraz istotne wyniki badań i dokumentację specjalistyczną.
- Bilanse zdrowia dzieci i młodzieży
Bilanse zdrowia są okresowymi badaniami profilaktycznymi wykonywanymi na kolejnych etapach rozwoju dziecka.
Ich celem jest ocena zdrowia i rozwoju oraz możliwie wczesne wykrywanie nieprawidłowości somatycznych, rozwojowych i psychicznych. Wasza obecna strona opisuje je jako stały element profilaktycznej opieki nad dziećmi i młodzieżą.
Podczas bilansu, odpowiednio do wieku dziecka, oceniane mogą być m.in. wzrastanie, stan odżywienia, wzrok, słuch, układ ruchu, rozwój psychoruchowy i psychospołeczny, ciśnienie tętnicze oraz realizacja szczepień ochronnych.
- Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej
Program „Moje Zdrowie” jest przeznaczony dla osób od 20. roku życia i służy kompleksowej ocenie stanu zdrowia oraz czynników ryzyka chorób przewlekłych.
Program rozpoczyna się od ankiety zdrowotnej. Następnie, na podstawie jej wyników, dobierany jest zakres badań, a po ich wykonaniu odbywa się wizyta podsumowująca zakończona przygotowaniem Indywidualnego Planu Zdrowotnego – IPZ.
Wasza obecna strona opisuje w programie m.in. badania laboratoryjne, pomiary antropometryczne, ocenę funkcji poznawczych u części pacjentów oraz plan zaleceń dotyczących dalszej diagnostyki, leczenia, stylu życia i szczepień.
- Szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży
W Przychodni realizujemy szczepienia dzieci i młodzieży zgodnie z aktualnym Programem Szczepień Ochronnych.
Prowadzimy dokumentację szczepień, monitorujemy ich realizację oraz ustalamy dalszy plan szczepień, jeżeli wystąpiły odroczenia, zaległości lub wcześniejsze szczepienia były wykonywane w innej placówce albo za granicą.
Jeżeli dziecko ma książeczkę zdrowia lub inną dokumentację szczepień, przynieś je proszę na wizytę.
- Szczepienia zalecane dzieci i dorosłych
Szczepienia ochronne są ważnym elementem profilaktyki przez całe życie.
Zachęcamy do regularnego sprawdzania, czy szczepienia ochronne są aktualne. W zależności od wieku, stanu zdrowia, wcześniejszych szczepień i indywidualnych czynników ryzyka warto pamiętać m.in. o:
- grypie – szczepieniu wykonywanym co roku, najlepiej przed sezonem lub w trakcie sezonu zachorowań;
- krztuścu, błonicy i tężcu (dTpa/dTap) – dawce przypominającej u osób dorosłych co 10 lat; w przypadku kobiet w ciąży szczepienie przeciw krztuścowi zalecane jest w każdej ciąży;
- kleszczowym zapaleniu mózgu (KZM) – po szczepieniu podstawowym konieczne są dawki przypominające, których odstępy zależą od wieku oraz zastosowanej szczepionki; najczęściej pierwsza dawka przypominająca podawana jest po 3 latach, a kolejne co 3–5 lat;
- półpaścowi – szczepienie obejmuje 2 dawki; nie jest to szczepienie wykonywane corocznie ani standardowo co kilka lat;
- pneumokokom – szczególnie u osób starszych oraz pacjentów z określonymi chorobami przewlekłymi; schemat zależy od wieku, stanu zdrowia i zastosowanej szczepionki;
- RSV – szczególnie u osób starszych, kobiet w ciąży oraz osób należących do grup zwiększonego ryzyka, zgodnie z aktualnymi zaleceniami;
- COVID-19 – zgodnie z aktualnymi zaleceniami dotyczącymi kolejnych sezonów i grup pacjentów;
- HPV – zgodnie ze schematem właściwym dla wieku i sytuacji pacjenta (2 lub 3 dawki szczepionmi)
W praktyce katalog szczepień zalecanych może być szerszy i powinien być każdorazowo dobierany do aktualnych zaleceń oraz sytuacji zdrowotnej pacjenta.
- Szczepienia przeciw HPV
Szczepienie przeciw HPV chroni przed zakażeniami wirusem brodawczaka ludzkiego związanymi z rozwojem raka szyjki macicy i innych nowotworów.
W Przychodni szczepienia przeciw HPV realizujemy zarówno w placówce, jak i w ramach współpracy ze szkołami.
Przychodnia prowadzi także działania szczepienne w szkołach na terenie m.in. Gdańska, Kolbud, Kowal i Pruszcza Gdańskiego.
- Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia – CHUK
Program CHUK realizujemy w naszej Przychodni.
Jest przeznaczony dla osób w wieku 35–65 lat, które spełniają aktualne kryteria programu. Obecnie warunkiem jest m.in. brak określonych rozpoznań wyłączających udział oraz odpowiedni odstęp od wcześniejszego udziału w CHUK lub programie „Moje Zdrowie”.
W ramach programu lekarz lub pielęgniarka POZ przeprowadza wywiad, wykonuje lub zleca odpowiednie pomiary i badania, a następnie oceniane jest indywidualne ryzyko sercowo-naczyniowe.
Na podstawie wyniku pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące dalszej profilaktyki, kontroli lub leczenia.
- Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy
Program realizujemy w naszej Przychodni, a materiał do badania pobierają nasze położne.
Program jest przeznaczony dla kobiet w wieku 25–64 lat. Obecnie dostępny jest nowoczesny schemat oparty na teście HPV HR z genotypowaniem, a przy dodatnim wyniku – cytologii na podłożu płynnym LBC wykonywanej z tego samego materiału.
Pacjentka może również zapisać się na badanie przez Centralną e-rejestrację w IKP lub mojeIKP.
Więcej o programie: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/masz-prawo-do-testu-hpv
- Program Profilaktyki Gruźlicy
Program jest realizowany w ramach POZ przez pielęgniarkę POZ.
Na obecnej stronie Przychodni wskazane są grupy zwiększonego ryzyka, w tym osoby mające bezpośredni kontakt z chorym na gruźlicę oraz osoby z określonymi czynnikami społecznymi lub zdrowotnymi zwiększającymi ryzyko zachorowania.
Aby skorzystać z programu, pacjent powinien zgłosić się do swojej pielęgniarki POZ.
- Program Profilaktyki Chorób Odtytoniowych, w tym POChP
Program jest przeznaczony dla osób używających wyrobów tytoniowych i chcących ograniczyć lub zakończyć palenie.
Pacjent.gov.pl nadal wymienia program profilaktyki chorób odtytoniowych, w tym POChP, wśród aktualnych programów profilaktycznych.
W ramach programu możliwe jest poradnictwo antynikotynowe, a u osób spełniających kryteria – dalsza ocena ryzyka POChP i odpowiednia diagnostyka.
- Profilaktyka raka piersi – mammografia
Program profilaktyki raka piersi obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat spełniające aktualne kryteria programu. Standardowo badanie wykonywane jest co 2 lata, a w określonych sytuacjach klinicznych może być wykonywane częściej.
Na mammografię profilaktyczną można zapisać się także za pośrednictwem Centralnej e-rejestracji.
- Profilaktyka raka jelita grubego
Badania przesiewowe pozwalają wykrywać zmiany przednowotworowe i nowotworowe, zanim pojawią się objawy.
Aktualny program obejmuje osoby w wieku 50–65 lat, które spełniają kryteria programu, oraz osoby w wieku 40–49 lat, jeżeli u krewnego pierwszego stopnia rozpoznano raka jelita grubego.
- Profilaktyka raka płuca
Najważniejszym czynnikiem ryzyka raka płuca pozostaje palenie tytoniu.
Na obecnej stronie Przychodni wskazujecie również możliwość kwalifikacji pacjentów z odpowiednim wywiadem palenia do badań przesiewowych z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej.
Jeżeli pacjent pali lub palił przez wiele lat, warto omówić z lekarzem indywidualne ryzyko oraz możliwość udziału w odpowiednim programie.
- Profilaktyka nowotworów skóry
Regularnie obserwuj znamiona i inne zmiany skórne.
Szczególnej uwagi wymagają zmiany, które powiększają się, zmieniają kolor lub kształt, mają nieregularne brzegi, krwawią, swędzą albo w inny sposób wyraźnie się zmieniają.
Na obecnej stronie Przychodni słusznie zwracacie również uwagę na ochronę skóry przed promieniowaniem UV.
- Profilaktyka stomatologiczna
Zdrowie jamy ustnej jest częścią ogólnego zdrowia.
Regularna kontrola stomatologiczna pomaga wcześniej wykrywać próchnicę, choroby przyzębia oraz inne problemy jamy ustnej. Obecna strona Przychodni również przypomina pacjentom o regularnych wizytach stomatologicznych.
- Ocena czynników ryzyka chorób przewlekłych
Profilaktyka chorób przewlekłych jest częścią codziennej pracy zespołu POZ.
Podczas wizyt, bilansów i programów profilaktycznych personel może oceniać m.in.:
- ciśnienie tętnicze;
- masę ciała i BMI;
- obwód talii;
- sposób żywienia;
- aktywność fizyczną;
- palenie tytoniu i używanie nikotyny;
- spożywanie alkoholu;
- ryzyko chorób sercowo-naczyniowych;
- ryzyko cukrzycy;
- czynniki ryzyka chorób nerek;
- rodzinne występowanie wybranych chorób;
- realizację szczepień i badań przesiewowych.
Jeżeli stwierdzone zostaną nieprawidłowości, pacjent otrzyma zalecenia dotyczące dalszej diagnostyki, leczenia lub profilaktyki.
- Profilaktyka podczas bieżących wizyt POZ
Profilaktyka nie odbywa się wyłącznie podczas wizyt oznaczonych jako „profilaktyczne”.
Podczas wizyty u lekarza, pielęgniarki lub położnej POZ możemy zwrócić uwagę na zaległe badania, szczepienia, bilanse, czynniki ryzyka albo możliwość udziału w odpowiednim programie profilaktycznym.
Przychodnia może również aktywnie przypominać pacjentom o profilaktyce poprzez:
- rozmowę podczas wizyty;
- kontakt telefoniczny;
- SMS;
- e-mail;
- informacje na stronie internetowej;
- media społecznościowe;
- materiały informacyjne dostępne w Przychodni;
- działania edukacyjne i profilaktyczne prowadzone poza placówką.
- Zdrowy styl życia to również profilaktyka
Badania profilaktyczne są ważne, ale stanowią tylko jeden element dbania o zdrowie.
Warto pamiętać o:
✓ regularnej aktywności fizycznej
✓ zbilansowanym odżywianiu
✓ odpowiednim nawodnieniu
✓ właściwej ilości snu i regeneracji
✓ prawidłowej masie ciała
✓ zdrowiu psychicznym i relacjach społecznych
✓ niepaleniu tytoniu
✓ ograniczeniu alkoholu
✓ ochronie skóry przed nadmiernym promieniowaniem UV
✓ szczepieniach ochronnych
✓ regularnym korzystaniu z badań przesiewowych
Wasza obecna strona również mocno akcentuje aktywność fizyczną, żywienie, nawodnienie, sen, relacje oraz unikanie używek.
- Samobadanie i obserwacja własnego organizmu
Warto znać swój organizm i reagować na zmiany.
Na obecnej stronie zachęcacie m.in. do samobadania piersi i jąder oraz zwracania uwagi na objawy alarmowe.
Badania profilaktyczne nie zastępują diagnostyki objawów. Jeżeli pojawia się niepokojąca zmiana lub nowy objaw, należy skontaktować się z personelem medycznym niezależnie od terminu kolejnego badania przesiewowego.
- Nie wiesz, od czego zacząć?
Dziecko lub nastolatek
Sprawdź termin kolejnego bilansu i realizację szczepień.
Osoba dorosła 20+
Dobrym początkiem jest program „Moje Zdrowie”.
Osoba 35–65 lat
Sprawdź możliwość udziału w CHUK, jeżeli spełniasz aktualne kryteria programu.
Kobieta 25–64 lata
Sprawdź możliwość wykonania testu HPV HR.
Kobieta 45–74 lata
Sprawdź możliwość wykonania mammografii.
Osoba 50–65 lat
Sprawdź możliwość wykonania kolonoskopii przesiewowej; przy obciążonym wywiadzie rodzinnym program może obejmować również młodsze osoby.
- Profilaktyka w IKP i mojeIKP
Internetowe Konto Pacjenta i aplikacja mojeIKP pomagają korzystać z profilaktyki.
Można tam m.in. wypełnić ankietę „Moje Zdrowie”, korzystać z Centralnej e-rejestracji oraz umawiać wybrane świadczenia profilaktyczne, w tym test HPV HR i mammografię.